Novelda (Alicante), een verborgen modernista parel

In juni 2026 is het Museo del Modernismo Gómez-Tortosa in Novelda geopend. Het is een belevenis om deze prachtige villa te bezoeken. Een "totaalkunstwerk" van het modernisme eind 19e eeuw.

Novelda ligt in de provincie Alicante, verscholen achter de Costa Blanca in Spanje. 30 km landinwaarts vanaf Alicante, 50 km vanaf Murcia.

Hoewel de buitenkant onopvallend is en de architectuurstijl van de 19e eeuw weerspiegelt, is het interieur indrukwekkend. Het huis bevat ook originele meubels die toebehoorden aan de familie Gómez-Tortosa. Teruggevonden dankzij de medewerking van de nakomelingen van de familie en dit huis nog leuker maken. Museo del Modernismo Gómez-Tortosa, C/Mayor, 6 Novelda - https://turismo.novelda.es/gomez-tortosa

Het stadje Novelda had vruchtbare landbouw met druiven en amandelen, maar ook marmer- en steengroeves. Toen de druifluis de Franse wijngaarden verwoestte, overleefden wel de wijngaarden in Novelda. Ook werd er het kostbare saffraan verpakt en verhandeld. Novelda werd echt rijk vanaf 1858, toen zij werd aangesloten op het spoor Madrid-Zaragoza en Madrid-Alicante. Met het spoor kon alles makkelijk en internationaal worden afgezet. Novelda brak door op de exportmarkt. De spectaculaire groei van de economie zorgde ook voor prachtige huizen, volgens de laatste mode: “het modernismo”.

De geschiedenis van dit huis aan de Calle Mayor 6, is nauw verbonden met Antonia Navarro Mira (nieuw blog), beter bekend als La Pitxotxa, die het pand in 1899 kocht en in modernistische stijl renoveerde. Zij zorgde in dezelfde straat voor twee paleisachtige huizen; voor iedere dochter één. De verbouwings- en uitbreidingswerkzaamheden aan beide huizen (het huidige Museo del Modernismo Gómez-Tortosa en het huidige La Casa museo modernista) werden in dezelfde jaren (tussen 1900 en 1903) uitgevoerd.

Pedro Cerdán was de architect voor de twee huizen. Hij had bij zijn opdrachtgeefster Antonia indruk gemaakt met dit ontwerp van het casino in Murcia.

Dochter Carmen trouwde met Antonio Gómez-Tortosa Rico, een vooraanstaand advocaat en politicus. Zij gingen in dit huis wonen.

Antonio kocht twee huizen achter het familiehuis en voegde deze toe aan de woning, waardoor deze patio ontstond.

Antonio Gómez-Tortosa overleed in 1929 en zijn vrouw Carmen in 1932. Ze lieten een aanzienlijke erfenis na aan hun vier kinderen. Dit specifieke pand werd nagelaten aan hun dochter Luisa. Ze is nooit getrouwd geweest en wijdde haar hele leven aan haar nichtjes en neefje nadat haar zus Mercedes in 1934 tijdens de bevalling overleed. Daarnaast was ze politiek actief (mujer activista). Vanaf het begin van de jaren twintig richtte zij zich op de verdediging van de rechten van werkende vrouwen en de bevordering van onderwijs voor vrouwen. In 1918 richtte zij in Novelda een katholieke vrouwenunie op. De vakbond gaf steun aan werkende vrouwen via onderwijs. In de jaren twintig stichtte zij een internaat op voor vrouwen die hun studie niet konden betalen. 17 jaar lang was zij voorzitter van de Confederatie van Katholieke Vrouwen van Spanje.

In de Spaanse Burgeroorlog werd het gebouw in beslag genomen door de Confederación Nacional del Trabajo en gebruikt als hoofdkwartier. Het kantoor voor de publieke dienstverlening was gevestigd in wat voorheen de woonkamer was. Tegelijkertijd werden er alfabetiseringslessen georganiseerd. Na de oorlog werd het pand teruggegeven aan de familie.

Luisa overleed in 1986 op 94 jarige leeftijd in Madrid en werd naar Novelda gebracht om daar in het familiegraf te worden begraven. De kinderen van haar zus Mercedes en César Cort Botí, Juan Luis en Mercedes Cort Gómez-Tortosa, erfden het huis.

In 1988 verkochten de erfgenamen het huis aan de gemeente Novelda. Die wilde het in haar oorspronkelijke staat terugbrengen. Dit leidde tot de oprichting van de “Escuela Taller Modernista” om werklozen op te leiden in de expertise van 20e-eeuwse ambachtslieden en kunstenaars. Deze ambachtsschool heeft alle schade aan het gebouw hersteld en het interieur gerestaureerd in de oorspronkelijke stijl.

De meubels voor deze kamer zijn destijds ontworpen door de Catalaanse meubelmaker José Izquierdo Mestres. Onderstaand schrijfbureau is speciaal ontworpen om in de hoek van de salon te passen.

Dankzij een schenking in 2022 van María González Cort, een erfgename van de familie, heeft Casa Gómez Tortosa een aantal originele meubelstukken teruggekregen die de verschillende kamers op de begane grond sier(d)en. Hieronder vallen de complete inrichting van de theekamer, inclusief de gordijnen, het eetkamermeubilair, kasten, kaptafels en zelfs een piano. Al deze stukken werden destijds speciaal voor dit huis gemaakt.

En wil je ook nog de “Sagrada Familia” van Novelda zien? Ga dan naar de Santa María Magdalena, gelegen 3,5 km buiten het centrum (Paseo de los Molinos 151). Deze bijzondere kerk werd gebouwd tussen 1918 en 1946 en is een meesterwerk van de lokale ingenieur José Sala Sala. Geïnspireerd door de werken van Gaudí. Binnen staat een uniek marmeren orgel (marmer is immers de grondstof waar Novelda om bekend staat). Luisa (die het hiervoor beschreven huis zou erven) mocht in 1918 namens haar grootmoeder Antonia de eerste steen van deze kerk leggen.