Familistère "Palais Social" Godin Reis naar Utopia

In 1817 wordt Jean-Baptiste André Godin geboren in een arme familie . Hij reist rond als slotenmaker en start in 1840 een kleine fabriek voor gietijzeren kachels. Met veel succes opent hij fabrieken en gieterijen in Brussel en Guise. Hij is een sociaal bewogen man. Geïnspireerd door de filosoof Charles Fourier ontwikkelt hij uitgesproken ideeën over de inrichting van de maatschappij. Vlakbij zijn fabriek in Guise (Aisne) laat hij voor 2000 inwoners het "Palais social" bouwen. Hij wil de arbeiders toegang geven tot de voordelen van welvaart. Niet met geld, maar met sociale voorzieningen. Goede huisvesting, hygiëne- en gezondheidsvoorzieningen, onderwijs, cultuur, ontspanning en sociale bescherming. ~~ Na een renovatie van 20 jaar is Familistère te bezoeken en wordt er gewoond. Place du Familistère, 02120 Guise, N-Frankrijk https://www.familistere.com/fr

De Familistère is anders dan de arbeiderswoningen die door andere werkgevers werden gebouwd. In de Coöperatieve Vereniging van Kapitaal en Arbeid zijn arbeiders betrokken bij het management en de besluitvorming. Godin gaf zijn arbeiders medezeggenschap in zijn fabriek en het Palais en bood hen de mogelijkheid mede eigenaar te worden. Niet alleen biedt het Palais comfortabele woningen, ook een theater, scholen, een crèche, een zwembad, een park en winkels met gezonde producten uit de moestuinen.

Godin tekent het ontwerp zelf. Tegen 1888 telt het hele wooncomplex, inclusief zijn diverse diensten, 110 gebouwen en huisvest het 1950 bewoners. Hij wil dat de bewoners kwalitatief goede producten kunnen kopen en zullen eten. Hij schakelt de tussenpersoon tussen consument en producent uit door de bewoners van Familistère rechtstreeks tegen de laagste prijs te bevoorraden. Ze winkelen in de "économats" (coöperatieve winkels).

Wasserij-zwembad 1870 Slim gebouwd vlakbij de gieterijen voor het benodigde warme water. De bodem van het zwembad is verstelbaar zodat ook de kleintjes kunnen zwemmen. Sociale hervorming begint volgens Godin bij reinheid, comfort, individueel en collectief welzijn.

Interieur 1867. Er zijn verschillende appartementen ingericht die je kunt bezoeken. Dit de woning van een jong stel. Licht, schoon en praktisch ingericht (zonder toestemming mag er nog geen spijker in de muur). En met stromend water. Hij werkt in de Godin fabriek, zij in de textielfabriek in Guise. Ze hebben een jong kind. Het wiegje komt uit de opslag.

30 jaar lang wijdt Godin zich samen met zijn vrouw Marie aan het realiseren van deze utopie. Hij sterft in 1888 en laat opmerkelijke gebouwen na, maar vooral een voorbeeld van hoe het kapitaal-arbeid systeem volledig hervormd kon worden. Hij was zijn tijd ver vooruit. In Nederland ontwikkelt Philips in 1910 woningen voor werknemers, het Batadorp wordt in 1934 gebouwd. De directeur van de Koninklijke Nederlandsche Gist- en Spiritusfabriek te Delft gaat op bezoek bij Godin en sticht in 1884 het Agnetapark voor zijn werknemers. Met huizen, een naaischool, een bewaarschool en een gymnastiekvereniging. Het gemeenschapsgebouw wordt in 1892 door Koningin Emma geopend. Lang bleven de prestaties van Godin onopgemerkt, maar tegenwoordig wordt hij gezien als een van de grondleggers van de sociale economie.

En hoe ging het verder? Na het overlijden van Godin bestaat de coöperatie nog 80 jaar. Onder economische druk en door gebrek aan vernieuwing wordt de coöperatieve vereniging in 1968 ontbonden. Sinds 2000 wordt het complex gerestaureerd. Het is een levend museum met nieuwe bewoners en een klein restaurant. De fabriek Godin is overgenomen door Le Creuset.